Zelfanalyse

Uit het voorgaande blijkt dat op geen enkele manier een situatie of een gebeurtenis, of iemand anders je kwaad, angstig, depressief, schuldig, waardeloos of minderwaardigheid kan doen voelen. Dat kan je alléén zelf. Jij bent degene die jouw gevoelens of emotionele reacties veroorzaakt. Dus je raakt niet van streek van de dingen zelf, maar door de manier waarop je tegen de dingen aankijkt en daarmee hoe je over de dingen denkt.

Dit denken over de dingen onderscheidt zich in redelijke en onredelijke ideeën.
De onredelijke ideeën leiden tot emotionele en/of gedragsstoornissen.

Hoe kan je nu ontdekken of jij onredelijk denkt?

Je kunt de redelijkheid van jouw ideeën bewijzen! Dit kost moeite en training, omdat het niet leuk is om jouw ideeën ter discussie te stellen en te bekennen dat jouw ideeën over iets niet kloppen. Het is wel van belang je te realiseren dat het er niet om gaat jezelf te beschuldigen van onredelijk denken! Met het uitdagen van je eigen gedachten kun je leren beter met je ideeën om te gaan, ze in de hand te houden zodat je er zelf geen speelbal van wordt.

Hoe gaat het uitdagen van ideeën op hun redelijkheid in zijn werk?
Er zijn 3 stappen in te onderscheiden:

Stap 1
Om te beginnen ga je jezelf bewust maken van jouw ideeën. Dit doe je door ze op te schrijven. Eerst schrijf je de situatie of gebeurtenis op (A) en wat jouw reactie op deze situatie was (C). Dan ga je ideeën opschrijven die je over die situatie hebt (B). Stop niet bij één idee, maar probeer er 3 of 4 op papier te krijgen.

Stap 2
Als je dit gedaan hebt, ga je verder met de tweede stap. Je stelt jouw ideeën (B) ter discussie en trekt ze in twijfel. Je begint met je al jouw B's nog eens te lezen en om te zetten in een vraag. Voor deze vraag gebruik je de vier vraagregels van het redelijk denken.

Deze zijn:

1. Berust dit idee op feiten die de werkelijkheid zo dicht mogelijk benaderen, is de vraag realistisch? Met andere woorden: Is het waar wat ik tegen mezelf zeg?
2. Helpt dit idee mij het gewenste doel te bereiken? Help ik mezelf ermee?
3. Vermijd ik met deze gedachten onnodige ernstige emotionele conflicten?
4. Helpt dit idee mij ernstige onnodige conflicten met anderen te krijgen?

Klik hier voor een voorbeeld van het uitdagen.

Stap 3: Leren anders te denken
De derde en laatste stap bij het uitdagen is dat je B1 vervangt door een redelijk idee en dit denken tot een nieuwe gewoonte maakt. Deze zou voor B1 als volgt kunnen: Ik kan niet weten of mijn vriend mij zal verlaten. Hij heeft niets in die richting gezegd. Als ik duidelijkheid wil, dan zal ik het hem moeten vragen en me niet onnodig kwaad maken.

Het uitdagen: het ter discussie stellen, in twijfel trekken en een nieuw redelijk idee vormen, geven we de letter D.

Het effect van D is dat je de volgende keren, als zich dezelfde situatie of gebeurtenis voordoet, jouw gedrag en emoties anders zullen zijn. In het voorbeeld van B1 is dat het vragen aan de vriend is of hij haar nu spoedig gaat verlaten en zich niet onnodig kwaad maken.
Dit effect geven we de letter E.

 © 2002, Health-Psychology