Iedereen kent ze, iedereen heeft ze: gevoelens als angst, woede en het niet zien zitten: somberheid.
Maar hoe komen dit soort gevoelens tot stand?
Het lijkt alsof gevoelens er nu eenmaal zijn. 'Het overkomt je', 'je kunt er niets aan doen' is een veel gehoorde verklaring. Mensen zijn vaak geneigd om onmiddellijk een verband te leggen tussen de situatie en het gevoel: 'die angst heb ik altijd als ik in de auto zit' of 'als ik een paniekaanval gehad heb, heb ik altijd vreselijk de pest in'.
Het uitgangspunt van dit deel van de site is: 'Je voelt wat je denkt.'
Hiermee wordt bedoeld dat gevoelens niet veroorzaakt worden door de situatie waarin iemand zich bevindt, maar door de manier waarop iemand over die situatie denkt. Zo wordt de angst die iemand ervaart als iemand dreigend op hem afkomt, niet veroorzaakt door die persoon die daar loopt, maar doordat iemand denkt: 'daar komt iemand op me af, en die zal me iets aandoen!'
Denken is dus de oorzaak van gevoelens. Wat is denken dan eigenlijk? Denken is praten met jezelf, soms hardop, meestal in stilte. Vaak weet je niet eens dat je tegen jezelf praat, het praten gebeurt dan onbewust. Praten met jezelf is eigenlijk niet anders dan praten met een ander.
Gevoelens: de 4 B's
Het is hierbij belangrijk om een goed onderscheid te maken tussen gevoelens en gedachten. Denken bepaalt wat je voelt. Het probleem is alleen dat we geneigd zijn denken en voelen door elkaar heen te gebruiken. Dat gebeurt bij voorbeeld bij woorden als schuldgevoelens, haatgevoelens enzovoorts. Bij een schuldgevoel hebben we het namelijk niet uitsluitend om een gevoel, maar om een samentrekking van de gedachte: 'het is mijn schuld' en een gevoel van verdriet.
Deze gewoonte komt waarschijnlijk doordat we niet zo veel verschillende gevoelens kunnen onderscheiden. We compenseren dit in ons spraakgebruik en beschrijven onze gevoelens preciezer door de gedachte die het gevoel veroorzaakt er aan toe te voegen.
Om dit duidelijk te maken gebruiken we bij het ABC van gevoelens de vier B's: bang, boos, blij en bedroefd.
© 2002, Health-Psychology